Farm-to-Shelf Traceability
8 ขั้นตอนจากสวนกล้วยถึงผู้บริโภค UK — ทุกกล่องมี Lot Number ตรวจสอบย้อนหลังได้ถึงครัวเรือน
เอกสารฉบับนี้อธิบายรายละเอียด Supply Chain Flow ของกล้วยตาก The Phitsamai ตั้งแต่ การปลูกกล้วยน้ำว้าโดยเกษตรกรท้องถิ่น ไปจนถึง การวางขายบนชั้นวางร้านค้าใน UK ครอบคลุม 8 ขั้นตอน · ระบุ Critical Control Points (CCP) ตามมาตรฐาน HACCP · Traceability แบบ Lot-by-Lot และ KPI สำหรับติดตามคุณภาพในแต่ละจุด
เกษตรกรในเครือ
5–10 ครัวเรือน
กำลังผลิต
2,000 กก./เดือน
Traceability
Lot → ครัวเรือน
A
Upstream — จากสวนถึงโรงงาน (Stage 1–4)
ผู้รับผิดชอบ
เกษตรกรในเครือ 5–10 ครัวเรือน
ระยะเวลา
12–14 เดือน/รอบ (ทั้งปี)
พันธุ์
กล้วยน้ำว้าพันธุ์มะลิอ่อง/ค่อม
พื้นที่ปลูก
ภาคเหนือตอนล่าง (พิษณุโลก สุโขทัย กำแพงเพชร)
กิจกรรมหลัก
- เกษตรกรปลูกและดูแลสวนกล้วยน้ำว้าตามแนวทาง GAP (Good Agricultural Practice)
- ใช้ปุ๋ยอินทรีย์เป็นหลัก ลดการใช้สารเคมี (ข้อกำหนดสำหรับ Halal + EU Food Regulation)
- บันทึกการใช้ปุ๋ย/สารกำจัดศัตรูพืชเป็น Farm Log (Digital หรือ Paper Log)
- Crop Rotation + Companion Planting เพื่อลดศัตรูพืช
เอกสารและมาตรฐาน
- Farm Registration Certificate (ใบรับรองการขึ้นทะเบียนเกษตรกร)
- GAP Certificate จากกรมวิชาการเกษตร (เป้าหมาย Phase 2)
- Farm Log บันทึกวันปลูก วันใส่ปุ๋ย สารเคมีที่ใช้ วันเก็บเกี่ยว
- Photos & GPS coordinates ของสวน (สำหรับ Traceability)
KPI: จำนวนเกษตรกรในเครือ · ผลผลิตเฉลี่ย (กก./ไร่/ปี) · อัตราการใช้ปุ๋ยอินทรีย์ (% ของต้นทุนปุ๋ย)
ผู้รับผิดชอบ
เกษตรกร + แรงงานในครัวเรือน
ระยะเวลา
4–7 วัน (ตัด → บ่ม → ลอกเปลือก)
ความสุกที่ต้องการ
ระดับ 5–6 (เปลือกเหลืองทั้งลูก มีจุดน้ำตาลเล็กน้อย)
Yield Ratio
กล้วยดิบ 3 กก. → กล้วยตาก 1 กก.
กิจกรรมหลัก
- ตัดเครือกล้วยที่แก่จัด (แต่ยังไม่สุก) นำมาบ่มในห้องหรือกองใน Cardboard (3–5 วัน)
- ตรวจเปลือก — เลือกเฉพาะลูกที่สุกสม่ำเสมอ ไม่ช้ำ ไม่เน่า
- ลอกเปลือกด้วยมือ ระวังไม่ให้เนื้อขาดหรือช้ำ
- ล้างน้ำสะอาด 2 ครั้ง (น้ำบาดาลหรือน้ำประปา) และทิ้งให้สะเด็ดน้ำ
⚠️ สุขอนามัย: ชาวบ้านที่รับงานต้องล้างมือก่อนแตะกล้วย · ใช้ถุงมือยางสำหรับ Commercial Batch · ไม่ปนเปื้อนฝุ่น/ผม/สัตว์พาหะ (แมลงวัน มด หนู) — บริษัทจะจัดอบรมและแจก Personal Hygiene Kit
KPI: Yield Rate (% กล้วยผ่าน QC/ที่รับเข้า) · Contamination Rate (ครั้ง/Batch) · อัตราการคืนเงินเนื่องจากคุณภาพต่ำ
ผู้รับผิดชอบ
เกษตรกร/กลุ่มแม่บ้านในท้องถิ่น
ระยะเวลา
4–7 วัน (ขึ้นกับสภาพอากาศ)
วิธีการ
ตากบนตะแกรง Stainless Steel ในโรงเรือนตากพลังงานแสงอาทิตย์ (Solar Dome)
อุณหภูมิ
40–60°C (ช่วงกลางวัน)
ขั้นตอนการตาก
- วันที่ 1–2: วางกล้วยเรียงบนตะแกรง (ห่างกัน ไม่ซ้อนทับ) ในโรงเรือนที่มีตาข่ายกันแมลง
- วันที่ 3: พลิกกล้วยทุก 4–6 ชม. เพื่อให้แห้งสม่ำเสมอ (Turning)
- วันที่ 4–5: กดแบนเบาๆ (Pressing) ให้ได้รูปทรงมาตรฐาน
- วันที่ 6–7: ตรวจความชื้นด้วย Moisture Meter ถ้าต่ำกว่า 18% = พร้อมส่ง
- กลางคืนหรือฝนตก นำเข้าโรงเรือนปิด ระวังการคืนน้ำ (Moisture Re-absorption)
🎯 Control Point (CP): ความชื้น (Moisture) ต้อง ≤ 18% และ Water Activity (aw) ต้อง ≤ 0.65 ก่อนส่งโรงงาน — ถ้าชื้นเกินจะเกิดเชื้อรา ขนมปัง/ยีสต์ ทำให้เน่าก่อนหมดอายุ · เกษตรกรต้องวัดและบันทึกลง Batch Sheet ก่อนส่ง
เอกสารที่ต้องมี
- Batch Sheet ระบุวันตาก · จำนวนกิโลกรัม · Moisture ที่วัดได้ · เลขที่เกษตรกร (Farmer Code)
- ภาพถ่าย Batch ก่อนแพ็คขนส่ง (สำหรับ Traceability)
KPI: Moisture Pass Rate (% ของ Batch ผ่านเกณฑ์ Moisture ≤ 18% ครั้งแรก) · Drying Time (วันเฉลี่ย) · การปฏิเสธเนื่องจาก aw สูง
ผู้รับผิดชอบ
ทีม Procurement + QC Officer
ความถี่
2 ครั้ง/สัปดาห์ (จ. · พฤ.)
ราคารับซื้อ
฿100–120/กก. (ตามเกรด)
วิธีขนส่ง
รถกระบะห้องเย็น (อุณหภูมิ 15–25°C)
ขั้นตอนการรับซื้อ
- เกษตรกรบรรจุกล้วยตากในถุง PE/กล่องกระดาษ พร้อม Batch Sheet
- ทีม Procurement ตรวจรับเบื้องต้น (Visual Check) ณ สวน ก่อนบรรทุก
- ชั่งน้ำหนักด้วยเครื่องที่ผ่าน Calibration พร้อมบันทึก + ถ่ายรูป
- ขนส่งมาโรงงานในวันเดียวกัน (ไม่เกิน 6 ชม.)
- ที่โรงงาน: ตรวจ QC ก่อนรับเข้าคลัง
เกณฑ์รับซื้อ (Acceptance Criteria)
| พารามิเตอร์ |
เกณฑ์ A |
เกณฑ์ B |
เกณฑ์ C |
ปฏิเสธ |
| Moisture |
14–16% |
16–18% |
18–20% |
> 20% |
| Water Activity (aw) |
< 0.60 |
0.60–0.65 |
0.65–0.70 |
> 0.70 |
| สี |
น้ำตาลทอง |
น้ำตาลเข้ม |
น้ำตาลปนดำ |
ดำ/ขึ้นรา |
| ราคา ฿/กก. |
120 |
110 |
100 |
— |
🎯 CCP-1 (Critical Control Point): วัตถุดิบที่ aw > 0.70 หรือมีรา/สิ่งแปลกปลอม จะถูกปฏิเสธทันที และไม่สามารถนำเข้าสู่กระบวนการถัดไปได้ · ทุก Batch ต้องมี QC Certificate ลงนามโดย QC Officer ก่อนเข้าคลัง
KPI: Acceptance Rate (% ของ Batch ผ่านเกณฑ์) · Supplier Performance Score · เวลาจาก Pickup → โรงงาน (ไม่เกิน 6 ชม.)
B
Midstream — ในโรงงาน (Stage 5–6)
สถานที่
Clean Room ISO 8 (Class 100,000)
ระยะเวลา/Batch
4–6 ชม./Batch 200 กก.
กำลังผลิต
100 กก./วัน · 2,000 กก./เดือน
พนักงาน
4 คน (QC 1 · บรรจุ 2 · จัดส่ง 1)
ขั้นตอนในโรงงาน (6 Sub-Steps)
| Step |
กิจกรรม |
รายละเอียด |
Output / Record |
| 5.1 |
รับเข้าคลัง |
บันทึก Lot Number · น้ำหนัก · วันที่รับ · เกษตรกรต้นทาง · จัดเก็บในห้องวัตถุดิบ (20–25°C, RH < 65%) |
GRN (Goods Received Note) |
| 5.2 |
Lab QC Test |
วัด Moisture, aw, pH, Brix, สุ่ม Microbial Test (E. coli, Salmonella, Yeast, Mold) · เก็บ Sample 100g ไว้ 2 ปี (Retention Sample) |
QC Certificate |
| 5.3 |
คัดเกรด |
พนักงาน 2 คนคัดแยก Grade A/B/C ตามขนาด สี ตำหนิ · วางบนโต๊ะ Stainless Steel · UV Black Light ส่องหาสิ่งแปลกปลอม |
Grading Sheet |
| 5.4 |
UV Sterilization CCP-2 |
กล้วยตากผ่าน UV-C Conveyor (254 nm, 30 วินาที) ฆ่าเชื้อจุลินทรีย์ผิวหน้า Log reduction ≥ 3 log · ตรวจหลอด UV ทุก 8 ชม. |
UV Log Record |
| 5.5 |
ชั่งและบรรจุใน Clean Room |
ชั่งน้ำหนัก 250g (±2g) · Vacuum Seal ในถุง PET/AL/PE · Label พร้อม Lot + MFG + EXP (1 ปี) · ทำงานใน Positive Pressure Room · พนักงานใส่ Hair Net + Gown + Mask |
Production Log |
| 5.6 |
Metal Detection CCP-3 |
ทุกถุงผ่าน Metal Detector (Fe ≥ 1.5mm / Non-Fe ≥ 2.0mm / SS ≥ 2.5mm) · ถุงที่ Reject จะถูกเปิดตรวจหรือทิ้ง |
MD Log · Rejection Report |
🎯 CCP-2 (UV Sterilization): ต้องวัดความเข้ม UV (mJ/cm²) ทุกต้นกะ · หลอดเสื่อมสภาพเกิน 8,000 ชม. ต้องเปลี่ยน · ถ้าระบบเสีย ต้องหยุดผลิตและ Hold สินค้าทั้งหมดที่ผลิตหลังการเสียครั้งล่าสุด
🎯 CCP-3 (Metal Detection): ต้องทดสอบด้วย Test Piece (Fe 1.5mm) ทุก 2 ชม. · ถ้าไม่จับ ต้องหยุดสายและ Rework ทุกถุงที่ผ่านตั้งแต่การทดสอบครั้งล่าสุดที่ผ่าน
Clean Room Hygiene Protocol
- พนักงานเปลี่ยนชุด + ล้างมือ + Sanitizer + ใส่ Hair Net/Mask/Gown ก่อนเข้า
- ไม่สวมเครื่องประดับ ไม่ทาเล็บ ไม่ใช้น้ำหอม
- ทำความสะอาดพื้น โต๊ะ และอุปกรณ์ ต้นกะ/กลางกะ/ปลายกะ
- Swab Test ทุกสัปดาห์ (10 จุด) ตรวจ ATP + Microbial
- Pest Control รายสัปดาห์ (กับดัก + Pheromone Trap)
สถานที่
โกดังสินค้า 20 ตร.ม. (ในโรงงาน)
อุณหภูมิ
20–25°C · RH < 60%
ระบบจัดการ
FIFO · Lot Tracking · Barcode
Capacity
~5,000 กล่อง (1,250 กก.)
กิจกรรมหลัก
- รับสินค้าจากสายผลิต ติด Barcode ที่กล่อง Master Carton (6 ถุง/กล่อง)
- จัดเก็บบน Pallet Plastic (ไม่ใช้ไม้เพื่อป้องกันแมลง) · ห่างผนัง 50 ซม. · ห่างพื้น 15 ซม.
- ระบบ FIFO (First-In-First-Out) — สินค้าเก่าออกก่อน · ตรวจ Expiry ทุกสัปดาห์
- จัดเตรียม Order ตาม PO ลูกค้า · Pick-Pack-Pack List · ถ่ายรูปก่อนส่ง
- เตรียมเอกสารส่งออก (ดู Stage 7)
Inventory Management
| ระบบ |
รายละเอียด |
| Software |
Google Sheets + Airtable (Phase 1) → ERP System (Phase 2) |
| Safety Stock |
~500 กล่อง (~1 เดือนสำหรับ CHEWCHEW UK) |
| Reorder Point |
เมื่อ Stock < 1,000 กล่อง |
| Stock Take |
รายเดือน (Physical Count) + รายไตรมาส (External Audit) |
| Shelf Life |
12 เดือน จากวันผลิต (ยืนยันด้วย Shelf Life Study) |
KPI: Inventory Turnover (≥ 6 รอบ/ปี) · Stock Accuracy (≥ 98%) · Days on Hand · FIFO Compliance Rate
C
Downstream — การส่งออกถึงผู้บริโภค (Stage 7–8)
ผู้ซื้อ
CHEWCHEW UK LTD (Exclusive)
Incoterm
FOB Bangkok / CIF London
ระยะเวลา
21–28 วัน (Sea Freight)
Payment Term
50% Deposit + 50% B/L Copy
เอกสารส่งออก (Export Documents)
| เอกสาร |
หน่วยงานออก |
เวลา |
| Commercial Invoice + Packing List |
The Phitsamai |
1 วัน |
| Bill of Lading (B/L) |
Freight Forwarder / Shipping Line |
2–3 วัน |
| Certificate of Origin (Form A / Form E) |
กรมการค้าต่างประเทศ |
1–2 วัน |
| Health Certificate / Phytosanitary |
กรมวิชาการเกษตร / อย. |
3–5 วัน |
| Halal Certificate (Export) |
CICOT |
7–10 วัน |
| HACCP / GMP Certificate Copy |
Certification Body |
มีอยู่แล้ว |
| Lot Production Records + QC Certificate |
The Phitsamai QC |
1 วัน |
Shipping Flow
- Day 1: บรรทุกใส่ตู้ 20'/40' Dry Container ที่โรงงาน · Sealing โดย Customs Broker
- Day 2: ขนส่งถึงท่าเรือกรุงเทพ/แหลมฉบัง · Pre-shipment Inspection
- Day 3–5: Customs Clearance + Loading on Vessel
- Day 5–28: Sea Freight (BKK → Felixstowe/Southampton UK) 21–25 วัน
- Day 28–30: UK Customs Clearance โดย CHEWCHEW · UK FSA Inspection (Random)
- Day 31: Delivery ถึงคลัง CHEWCHEW ใน Manchester
🎯 Control Point (Temperature): ตู้คอนเทนเนอร์ต้องมี Temperature Logger (บันทึกทุกชั่วโมง) · อุณหภูมิต้องคงที่ 20–28°C ตลอดการเดินทาง · ถ้าเกิน 30°C เกิน 24 ชม. ต้อง Retest สินค้าก่อนส่งต่อ
ผู้ดำเนินการ
CHEWCHEW UK LTD
ช่องทาง
B2B (60 ร้าน) + Online (Amazon, Etsy, Shopify)
ราคาปลีก
£3.99/กล่อง (250g)
Distribution Network (Phase 1–3)
| Phase |
ช่องทาง |
เป้า |
พื้นที่ |
Phase 1 เดือน 1–3 |
Asian Grocers + Health Food Shops + Amazon UK + Etsy |
15 ร้าน 2,000 กล่อง/เดือน |
Manchester |
Phase 2 เดือน 4–8 |
+ Independent Grocers, Farm Shops, FBA |
35 ร้าน 4,000 กล่อง/เดือน |
Manchester + London + เมืองอื่น |
Phase 3 เดือน 9–12 |
+ Whole Foods · Holland & Barrett · Planet Organic |
60 ร้าน 8,000 กล่อง/เดือน |
ทั่ว UK + Birmingham, Leeds, Bristol |
Last-Mile Logistics
- คลัง CHEWCHEW ใน Manchester (เช่า 150 ตร.ม.) — จัดส่งไปยังร้านในรัศมี 100 กม. โดย Van เอง
- นอกเขต 100 กม. — ใช้ Royal Mail / Parcelforce / DPD (Parcel Delivery)
- Amazon UK — FBA (Fulfillment by Amazon) · ส่งสินค้าไปคลัง Amazon 1 ครั้ง/เดือน
- Etsy / Shopify — Pick & Pack ที่คลัง Manchester · Royal Mail Tracked 24
Customer Feedback Loop: CHEWCHEW เก็บ Feedback จากร้านค้า + ผู้บริโภค (Review, Return, Repeat Purchase) ส่งกลับมาให้ The Phitsamai ทุกเดือน → นำไป Improve สินค้า + ราคา + Packaging ในรอบการผลิตถัดไป
D
Traceability — ระบบตรวจสอบย้อนหลัง
ทุกถุงกล้วยตากที่ผลิตมีรหัส Lot Number ที่สามารถถอดกลับไปถึงเกษตรกรต้นทางและวันที่ตากได้ภายใน 2 ชั่วโมง — เป็นข้อกำหนดของ HACCP และ BRC Global Standard
โครงสร้าง Lot Number
TPM-YYMMDD-FFF-BB-XXXX
TPM = The Phitsamai · YYMMDD = วันผลิต · FFF = Farmer Code (3 หลัก) · BB = Batch Number ในวันนั้น · XXXX = Serial Number ถุง
ตัวอย่าง: TPM-260416-007-02-0123
ผลิตวันที่ 16 เม.ย. 2569 · เกษตรกร #007 (นายสมชาย กล้วยทอง, พิษณุโลก) · Batch 2 ของวัน · ถุงที่ 123
Data Flow
| ขั้นตอน |
ข้อมูลที่บันทึก |
ระบบ |
| Stage 2–3 |
Farmer Code · วันตัด · วันตาก · Moisture ก่อนส่ง |
Farm Log (กระดาษ + Digital) |
| Stage 4 |
Pickup Date · น้ำหนัก · Grade · ราคา · รถขนส่ง |
Procurement App (Airtable) |
| Stage 5 |
Lot Number · Production Date · QC Results · UV Log · MD Log |
Production System (Google Sheets + Label Printer) |
| Stage 6 |
Warehouse Location · Inventory Movement · Dispatch Date |
WMS (Airtable) |
| Stage 7 |
B/L Number · Container Number · Temperature Log |
Export Portal |
| Stage 8 |
Customer · Store · Sale Date |
CHEWCHEW POS / Shopify |
Recall Protocol: ถ้าพบปัญหาในสินค้า (เช่น ลูกค้าเจอสิ่งแปลกปลอม) ทีม QC สามารถ Query Lot Number → ดึงข้อมูลทั้ง Supply Chain ภายใน 2 ชั่วโมง → Recall ทุกถุงที่ Batch เดียวกัน + แจ้งเกษตรกรต้นทาง + เขียน Corrective Action Report ส่งกลับลูกค้าภายใน 24 ชม.
E
Cost Flow — ต้นทุนในแต่ละขั้นตอน
ตารางนี้แสดงต้นทุนที่เพิ่มขึ้นในแต่ละ Stage เพื่อความโปร่งใสและใช้สำหรับ Costing + Pricing Decisions
| Stage |
กิจกรรม |
ต้นทุน/กก. |
สะสม |
% ของราคาปลีก |
| 1–3 |
ต้นทุนเกษตรกร (ปลูก+เก็บ+ตาก) |
฿70 |
฿70 |
22% |
| 4 |
Margin เกษตรกร + ขนส่ง |
฿40 |
฿110 |
34% |
| 5 |
QC + UV + บรรจุ + Packaging |
฿35 |
฿145 |
45% |
| 5 |
FOH (Fixed Overhead/กก.) |
฿30 |
฿175 |
55% |
| 6 |
Warehousing + Handling |
฿10 |
฿185 |
58% |
| 5 |
Margin The Phitsamai |
฿55 |
฿240 (Wholesale) |
75% |
| 7 |
Freight + Insurance + Duty UK |
฿40 |
฿280 |
88% |
| 8 |
CHEWCHEW Margin + Last-Mile |
฿40 |
฿320 (ราคาขายส่งร้านค้า) |
100% * |
* ราคาขายส่งร้านค้า UK ≈ £2.49/กล่อง 250g (≈ ฿320/กก.) · ร้านค้าขายปลีก £3.99/กล่อง (≈ ฿512/กก.) · Retailer Margin 37.6%
| Dimension |
KPI |
เป้าหมาย |
ความถี่วัด |
| Quality |
Raw Material Acceptance Rate |
≥ 95% |
รายสัปดาห์ |
| Finished Goods Rejection Rate |
≤ 2% |
ราย Batch |
| Customer Complaint Rate |
≤ 0.5% |
รายเดือน |
| Delivery |
On-Time Delivery (Inbound) |
≥ 95% |
ราย Pickup |
| Order Fulfillment Rate (ส่งออก) |
≥ 98% |
ราย PO |
| Cost |
Cost per KG (ต้นทุนต่อกิโล) |
≤ ฿145/กก. |
รายเดือน |
| Gross Margin |
≥ 38% |
รายไตรมาส |
| Inventory |
Inventory Turnover |
≥ 6 รอบ/ปี |
รายเดือน |
| Stock Accuracy |
≥ 98% |
รายเดือน |
| Traceability |
Recall Response Time |
≤ 2 ชม. |
Mock Test รายไตรมาส |
| Lot Traceability (Farm → Shelf) |
100% |
ตลอดเวลา |
บทสรุป: Supply Chain Flow ของ The Phitsamai ออกแบบให้เป็น Lean + Quality-First — ใช้ประโยชน์จากภูมิปัญญาและกำลังผลิตของชาวบ้าน (Stage 1–3) แต่ควบคุม Quality + Compliance อย่างเข้มงวดในโรงงาน (Stage 5) ทำให้ได้สินค้าที่มี Cost Advantage แต่พร้อมส่งออกตลาดพรีเมียม UK/EU/GCC — ทุก Stage มี KPI และ Traceability ครบถ้วน รองรับการขอใบรับรอง BRC Global Standard ใน Phase 2
ลงชื่อ ............................................
( นายพีระวิช คงเมือง )
กรรมการผู้มีอำนาจลงนาม
ผู้จัดทำเอกสาร Supply Chain
วันที่ 16 เมษายน พ.ศ. 2569